Biografiya

Raxmetolla Rayimqulov 1913-yil 11-mayda Toshkent viloyati Bo'stonliq tumanidagi Qaramanas qishlog'ida tug'ilgan. Qanli urug'idan. To'rt yillik boshlang'ich ta'limni olgach, 1929-yilda Toshkentdagi Qozoq pedagogika texnikumiga o'qishga kiradi va uni 1933-yilda tamomlaydi.

Texnikumni bitirgach, o'zi tahsil olgan maktabga — Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq tumaniga o'qituvchi bo'lib qaytadi. Shu yillarda tuman gazetasi "Alg'a"da muharrirlik qiladi; uning matbuotdagi uzoq faoliyati shundan boshlanadi.

1935–1936-yillarda Toshkent pedagogika institutida tahsil oladi. 1937-yilda Almatidagi Qozog'iston kommunistik jurnalistika institutiga o'qishga kirib, uni 1939-yilda tamomlaydi.

1939-yildan "Stalin yo'li" jurnalining (keyinchalik "Qozog'iston xotin-qizlari") mas'ul kotibi bo'lib ishlaydi. 1941-yilda "Sotsialistik Qozog'iston" gazetasiga — hozirgi "Egemen Qazaqstan"ga o'tadi.

1941-yilda armiya safiga chaqiriladi va 1946-yil yanvarigacha xizmat qiladi. Leytenant, siyosiy xodim sifatida G'arbiy va Sharqiy frontlarda qatnashadi. Front taassurotlari keyinchalik uning ocherk va qissalariga asos bo'ladi.

Urush va mehnat faoliyati uchun bir necha davlat ordeni hamda medallar bilan taqdirlangan.

Urushdan qaytgach, Qozoq davlat universitetining jurnalistika fakultetida ocherk va felyeton janrlari bo'yicha seminarlar olib boradi. Shu bilan birga "Ara" satirik jurnali tahrir hay'atining a'zosi bo'lgan.

1949–1953-yillarda poligrafiya va matbuot xodimlari kasaba uyushmasi respublika qo'mitasining raisi etib ikki marta saylanadi.

1953–1961-yillarda "Juldiz" jurnalining mas'ul kotibi, shuningdek "Qazaq adebieti" gazetasi va "Juldiz" jurnalining nasr bo'limi mudiri lavozimlarida ishlaydi. Bu yillar uning tahrirchilik maktabi bo'ldi — ko'plab yosh nosirlar ilk qissalarini aynan uning qo'lidan o'tkazgan.

1971-yildan Qozog'iston Yozuvchilar uyushmasi huzuridagi Badiiy adabiyotni targ'ib qilish byurosi direktorining o'rinbosari lavozimida ishlaydi.

Adibning nasriy merosi "Uade" (1958) hikoyalar to'plami bilan boshlanadi; keyin "Jasil beles" (1960), "Tuyeli adam" (1962) va "O'limmen betteskende" (1963) qissalari, bolalarga atalgan "Ko'kjal" (1964), "Burilistar" (1967) hamda "Qiz-ayna" (1970) to'plamlari va "Bolatting sinig'i" (1975) romani nashr etiladi.

Adib asarlarida muhabbat va zulm, ezgulik va imonsizlik, yangilik va eskilik kabi mangu mavzular syujet asosiga aylanadi. Kolxozlashtirish davri, front va urushdan keyingi qishloq hayoti uning qahramonlari orqali milliy xarakterni chizib beradi.

Dramaturgiya sohasida "Ashyngan jandar" va "Möldir aspan" pyesalari ma'lum.

Tarjimonlik faoliyatida tojik, o'zbek, uyg'ur va ukrain adabiyoti namunalarini qozoq tiliga o'giradi. Jumladan, Sadriddin Ayniyning "Buxoro" trilogiyasidan ikki kitobni qozoqchalashtirgan. Uning o'z asarlari ham rus tiliga tarjima qilingan.

Raxmetolla Rayimqulov 1978-yil 18-iyunda, 65 yoshida vafot etgan.

Vafotidan keyin ijodi qayta nashrlarda yashadi: 1981-yilda ikki jildlik saylanma, 1993-yilda "Qara jorg'a" romani, 2003-yilda esa uch jildlik asarlar to'plami chop etilgan.

2023-yil 11–15-may kunlari adibning 110 yilligi Almatida va Toshkent viloyatida keng nishonlandi. 11-mayda al-Farobiy nomidagi Qozoq milliy universiteti kutubxonasida ilmiy-amaliy anjuman hamda "Qalam merosi" foto-kitob ko'rgazmasi o'tkazilib, Almatidagi uyiga xotira taxtasi o'rnatildi. Tadbirlarni Almati shahar hokimligi, Qozog'istonning O'zbekistondagi elchixonasi va ikki mamlakat Yozuvchilar uyushmalari uyushtirdi.

Adibning qizi — bastakor Aqto'ti Raxmetollaqizi Rayimqulova (1964-yilda tug'ilgan): 2019-yil iyunidan 2022-yil yanvarigacha Qozog'iston Respublikasining Madaniyat va sport vaziri lavozimida ishlagan.